IMG_1323_edited.jpg

Anavarza

İngilizce:    Anazarbus 

Antik Çağ:  Ἀναζαρβός

Orta Çağ:   Ain Zarba

Arapça:      عَيْنُ زَرْبَة‎

World Heritage Site .png

Tentative List

Etrafı surlarla çevrili yaklaşık 1300 hektarlık alanda kurulu Anavarza antik kenti; Adana, Kozan ilçesinin 28 km güneyinde bulunan Dilekkaya Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Tarihi MÖ 5000 yılına dayanan ve MÖ 19 yılı itibariyle gelişerek Roma İmparatorluğu'nun Doğu Akdeniz'deki önemli ordugah merkezleri arasında öne çıkan Anavarza, Anadolu'nun bilinen en büyük Antik yerleşimi Efes'in beş katı büyüklükte bir yerleşkeye sahiptir.

Anavarza'nın Ortaya Çıkmayı Bekleyen Büyük Tarihinin

Bildiğimiz Kadarı

Hala devam eden arkeolojik çalışmalar neticesinde ortaya çıkan taş baltalar, Anavarza'nın yerleşim tarihinin MÖ. 5000 yılında başladığına işaret eder.

Şehirleşme tarihi ise MÖ 1. yy.'da Romalıların Ceyhan havzasını ele geçirmesi ve bölgenin idaresini vassal kral olarak atadıkları Tarkondimotos'a bırakmalarıyla başlar.

Zaman içerisinde giderek güçlenen ve MS 2. yy'da antik dünyanın büyük güçlerinden Tarsus ile Kilikya Birliğinin liderliği için rekabet eden Anavarza, bu noktada Anadolu'nun en önemli yerleşimlerinden biri haline gelmiştir.

MS 260 yılında diğer Kilikya kentleri gibi Anavarza da Sasani Kralı Şapur tarafından fethedilir. Aynı yüzyılda birçok askeri ayrıcalık  da elde eden Anavarza,  "Metropolis" ve üç defa "Neokoros"(Tapınak bekçisi) ünvanı alır. "Neokoros" bizzat roma imparatoru tarafından verilen bir hak olmakla beraber, o dönem bu hakkı alan şehirler imparator adına bir tapınak inşa ederek, bu tapınağın içerisine imparatorun ve ailesinin heykelleri yaptırırdı.


MS 4. yy.'da İsaurialı Balbinos tarafından tahrip edilen Anavarza, İmparator II. Theodosius zamanında 408 yılında kurulan II.Klikya Bölgesi'nin başkenti konumuna gelir.

525 yılında meydana gelen büyük depremde zarar gören Anavarza, İmparator Justinian I tarafından tadil ettirilir ve  Justinianopolis (Ἰουστινιανούπολις) adıyla onurlandırılır.

 

561 yılında ikinci kez bir deprem felaketine maruz kalır ve bu felaketin hemen ardından büyük bir veba salgınına uğrar. Bu sefer İmparator Justin I tarafından onarım gören Anavarza, Justinopolis (Ἰουστινούπολις) adını alır fakat eski ismi kullanılmaya devam eder.

İslamiyetin yükselişi ile beraber Arap ve Doğu Roma İmparatorluğu arasında kalan Anavarza sürekli akınlarla tahrip edilmiş ve nüfusunun büyük bir bölümünü kaybetmiştir.

796 senesinde V. Abbasi Halifesi Harun al Rashid tarafından yeniden inşa edilen ve Hamdanid Sayf al-Dawla tarafından duvarları güçlendirilen Anavarza, 926 yılına gelindiğinde Bizans İmparatoru Nikephoros II Phokas tarafından yeniden yok edilir.

 

1097 yılında I.Haçlı Seferi orduları tarafından ele geçirilen Anavarza,  Ermeni Kral Rubenid Baron Toros I'in 1111 senesinde bölgeye gelmesi ile tekrar el değiştirir ve Anavarza adıyla Ermeni Klikya Krallığı'nın bir parçası olur.

 

Anavarza, 1374 yılında Mısır Memluk İmparatorluğu tarafından yok edilir. Bu dönemden sonra bir daha kentte büyük ölçekli bir yerleşim olmaz.